mojoreads
Community
Zlota roszczka
Heinrich Hoffmann

Zlota roszczka

!
0 Bewertungen
!Hardcover
!
lesen will
!
lese ich
!
gelesen
!
INFO
!
MOJOS
!
REZENSIONEN
ZUSAMMENFASSUNG
Reprint oryginalu z 1892 r. "Na poczatku czwartej dekady dziewietnastego stulecia mlody lekarz Heinrich Hoffmann szukal gwiazdkowego prezentu dla swojego synka. Niezadowolony ze swiatecznych ofert, postanowil, ze sam napisze i zilustruje ksiazeczke. Nie wiemy, czy te okolicznosci powstania zbiorku nie zostaly troche upiekszone przez autora, mozemy jednak byc pewni, ze w 1845 roku namowiony przez przyjaciol medyk wydaje "Lustige Geschichten und drollige Bilder mit 15 schön kolorierten Tafeln für Kinder von 3-6 Jahren", czyli "Wesole historie i ucieszne obrazki z pietnastoma kolorowanymi tablicami dla dzieci w wieku 3-6 lat". Hoffman nie wiedzial wowczas, ze tworzy cos wiecej niz bestseller. Powstal prawdziwy literacki mind virus, ktory nie tylko podbil swiat, ale zakorzenil sie w jezyku i kulturze popularnej prawie kazdego kraju, do ktorego dotarl. Struwwelpeter, czyli "Rozczochrany Piotrus", imie bohatera pierwszej z historyjek stalo sie w polowie XIX wieku tytulem tej ksiazeczki. Liczne przeklady albo pozostawialy go w brzmieniu oryginalnym, albo nadawaly wlasny: Shockheaded Peter lub Slovenly Peter, Pierre l'Ébouriffé, Pierino Porcospino, Den store Bastian, Jörö-Jukka, czy wreszcie Stepka Rastrepka i Stas Straszydlo. Polska wersja nosi jednak drugi tytul: Zlota Rozdzka (w pierwszych wydaniach pisane jako Roszczka) i to pod ta nazwa przez niemal wiek funkcjonowala wsrod polskich dzieci. Zlota rozdzke oraz rosyjskiego Stepke Rastrepke zawdzieczamy osobie Boleslawa Maurycego Wolffa, znanego takze jako Moryc Osipowicz Wolff. Dzialajacy w Warszawie i Petersburgu ksiegarz, wyjatkowo zasluzony dla polskiego i rosyjskiego rynku wydawniczego, byl inicjatorem powstania obu przekladow. Nie wiadomo, kto jest autorem tlumaczen (polskie przypisuje sie Waclawowi Szymanowskiemu, choc nie ma tu pewnosci). Podobnie z ilustracjami, ryciny opracowane przez duet Bohnstedt i Hohenfelden zostaly zaadaptowane do polskiego wydania zapewne przez Franciszka Kostrzewskiego - sa zreszta w zasadzie identyczne w obu wydaniach, tylko w wierszyku Jedrus gap, gdzie pojawiaja sie postacie chlopow, polscy wloscianie maja wasy i rogatywki, rosyjscy zas brody i rumiane oblicza. Wydania Wolffa ukazaly sie juz w 1849 roku i byly pierwszymi, ktore tak mocno zmienialy estetyke niemieckiego oryginalu - wszystko wskazuje na to, ze ich ilustracje wplynely tak mocno na Hoffmanna, ze nieco "upiekszyl" pozniejsze wersje oryginalnego Struwwelpetera. W wersji polskiej i rosyjskiej pominieto rowniez jeden wierszyk- Die Geschichte von dem wilden Jäger (Historia o dzikim mysliwym) o zajaczku, ktory kradnie mysliwemu flinte i msci sie na przesladowcy. Skupiono sie tylko na wierszykach o niegrzecznych dzieciach. Opowiastki te funkcjonowaly przez dziesieciolecia. Byly wznawiane, przedrukowywane i przerabiane. W 1922 i 1933 pojawily sie nowe wydania, tym razem z (rownie wspanialymi) ilustracjami Bogdana Nowakowskiego, w stylu odbiegajacym miejscami od wersji Wolffa i mocno zarchaizowanym. Niekiedy sugeruje sie, ze mialy one charakter sentymentalny i byly adresowane do doroslych, ktorzy wychowywali sie na historyjkach Hoffmanna. Co takiego sprawilo, ze wierszyki podbily swiat i serca czytelnikow. Bylo to chyba wyjatkowe zestawienie wpadajacych w ucho rymow, makabryczno-surrealistycznych historii, ktore sprowadzaly zasade Strafe muss sein na graniczacy z ironia poziom. Do tego sugestywne i czesto znakomite ilustracje, w wiekszosci wydan barwne badz kolorowane. To wszystko sprawialo, ze dzieci uwielbialy Zlota rozdzke, o czym moga poswiadczyc wzmianki o ksiazeczce w dzieciecej prasie. Z tej tez przyczyny do dzis zachowalo sie bardzo niewiele wczesnych wydan tego zbiorku ? byly one po prostu zaczytywane. Zlota rozdzka i jej rosyjski odpowiednik zamykaja sie w tych 9 historyjkach. Powstale pozniej warianty przerabiaja wierszyki, a nawet fabule. Artur Oppman (Or-Ot) na zamowienie Michala Arcta pisze pod koniec XIX w. O Jasiu dreczycielu, o Joziu gapicielu, o Cesi cmokosi i o spalonej Zosi. Sa to te same historie, choc napisane nieco marniejszym wierszem i co gorsza zlagodzone. Ssaca palec Cesia (ze wzgledu na zestaw gotowych ilustracji znanemu ze Zlotej rozdzki Juleczkowi zmieniono plec) zostaje tylko drasnieta nozycami przez krawca, ktory w rzeczywistosci jest przebranym "kochanym wujciem". Ale nie dosyc tego, w kolejnym wydaniu (1931), Oppman niweczy rowniez wiersz o spalonej Zosi (czyli Kasi ze Zlotej rozdzki) - tym razem dziewczynke ratuje mama, ktora wylewa na nia dzbanek wody. To zreszta tylko okruch adaptacji, na swiecie pojawialy sie najbardziej zwariowane wersje: The Egyptian Struwwelpeter o przygodach niegrzecznych dzieci ze starozytnego Egiptu, The Political Struwwelpeter - popularne w czasach Wielkiej Wojny satyryczne przedstawienie czolowych politykow swiata jako malych lobuzow, ktore po dwoch dekadach znalazlo godna kontynuacje w postaci zbiorku Struwwelhitler. Niezaleznie od kolejnych wariantow, Zlota rozdzka stworzyla zupelnie nowy typ ksiazeczek dla dzieci. Nie tylko podchodzac w makabryczny i groteskowy, a jednoczesnie formalnie znakomity sposob do tematow wychowawczych. To rowniez najpewniej pierwsza adresowana do dzieci polska "ksiazeczka z obrazkami", w ktorej ilustracje sa doskonale zgrane z tekstem, a tekst niejednokrotnie odnosi sie do odbitych scenek (czytamy wprost: "Kto nie wierzy, jesli laska / Niechaj zajrzy do obrazka"). Polski przeklad, czy tez adaptacja Struwwelpetera otworzyla droge kolejnym autorom, ilustratorom i wydawcom. A dzis, dzieki digitalizacji i reprintowi, mozemy znow cieszyc sie tym znakomitym artefaktem literatury, ilustracji i radosnej pedagogiki." Lukasz Kozak
BIOGRAFIE
Keine Angaben verfügbar

PRODUKTDETAILS

Verlag
Erscheinungsdatum
01.01.2019
Ausgabe
Hardcover
ISBN
9788365602527
Sprache
Polish
Seiten
19
Schlagworte
MOJOS
!
Hat dieses Buch Mojo?
Dann lass uns wissen, warum wir es lesen sollten!
REZENSIONEN
!
Schreib die 1. Rezension!
So eine Chance bekommst Du nie wieder ;)
Deutsch
  
Englisch
mojoreads Instamojoreads Twittermojoreads Facebook